ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΕΝΘΑΡΡΥΝΟΥΝ
Ένα παιδί χρειάζεται την ενθάρρυνση όπως ένα φυτό χρειάζεται νερό. Όλοι οι άνθρωποι χρειάζονται ενθάρρυνση όπως όλα τα φυτά χρειάζονται νερό.
Ένας αποθαρρημένος ενήλικας δεν μπορεί να ενθαρρύνει ένα αποθαρρημένο παιδί.
Δεν μπορούμε να μεταδώσουμε εμπιστοσύνη και πίστη σε ένα παιδί, αν δεν έχουμε εμπιστοσύνη και πίστη στον εαυτό μας.
Δεν μπορούμε να δώσουμε κάτι που δεν έχουμε οι ίδιοι.
Η ενθάρρυνση, λοιπόν, είναι η διαδικασία κατά την οποία συγκεντρώνουμε την προσοχή στα θετικά μας σημεία και στις δυνατότητές μας, αντί να την συγκεντρώνουμε στα αρνητικά.
Η ενθάρρυνση βασίζεται στην πεποίθηση ότι οι άνθρωποι έχουν εκ γενετής την ικανότητα να αντιμετωπίζουν τη ζωή.
Η ενθάρρυνση εκφράζει μια τοποθέτηση παραδοχής.
Παράδειγμα
- Ασφαλώς περιμένουμε από τα παιδιά μας να σέβονται τους άλλους..
Πως όμως το καλλιεργούμε αυτό;
- δείχνουμε σεβασμό στον εαυτό μας και στα παιδιά μας.
- η υποτίμηση, η τιμωρία δείχνει έλλειψη σεβασμού.
- Πιστεύουμε ότι το παιδί έχει την ανάγκη να νιώθει καλά με τον εαυτό του, να έχει αυτοπεποίθηση.
Πως όμως καλλιεργούμε την αυτοπεποίθηση;
- πιστεύουμε στον εαυτό μας
- δείχνουμε εμπιστοσύνη στο παιδί
- ελέγχουμε μήπως μας λείπει η αυτοπεποίθηση
- ελέγχουμε μήπως αποφεύγουμε τα δύσκολα καθήκοντα και μεταδίδουμε τον ίδιο τρόπο αντιμετώπισης και τους ίδιους φόβους στο παιδί.
- ελέγχουμε μήπως κάνουμε για τα παιδιά αυτό που μπορούν να κάνουν μόνα τους, δίνοντάς τους έτσι το μήνυμα ότι είναι ανίκανο.
- τα ενθαρρύνουμε να προσπαθήσουν.
Αν θέλουμε να επιτύχουμε τα ωραία μας ιδεώδη πρέπει να χρησιμοποιήσουμε μεθόδους που να συμβαδίζουν με αυτά τα ιδεώδη.
ΤΙ ΜΕ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΗΝ ΑΠΟΘΑΡΡΥΝΣΗ;
1) Αρνητική Προσδοκία
‘’αυτό που παίρνεις είναι αυτό που περιμένεις’’.
Αν θεωρούμε τον εαυτό μας και το παιδί μας ανίκανο, τότε αυτό που συνήθως παίρνουμε είναι η ανικανότητα.
Συνήθως συμβαδίζουμε με την προσδοκία μας.
Τις περισσότερες φορές, όταν περιμένουμε την αποτυχία γινόμαστε πιο επιρρεπείς σε αυτήν και ενεργούμε προς την κατεύθυνση της αποτυχίας.
Αντίθετα αν έχουνε εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και περιμένουμε την επιτυχία, έχουμε περισσότερες πιθανότητες να εκπληρωθούν οι θετικές προσδοκίες μας.
Όταν δεν πιστεύουμε στα παιδιά, τους μεταδίδουμε με τα έργα και με τα λόγια μας την εμπιστοσύνη που δεν τους έχουμε.
Παράδειγμα
Ο Βασίλης ήθελε να δοκιμάσει τις δυνάμεις του στην ομάδα μπαίηζ μπωλ.
Ο πατέρας του αμφέβαλλε ότι ο Βασίλης θα πετύχαινε επειδή δεν ήθελε καλό συντονισμό.
Του είπε ότι νομίζει ότι δε θα πετύχει φέτος στην ομάδα, επειδή δεν είναι προετοιμασμένος καλά. Του πρότεινε να περιμένει μέχρι του χρόνου, ίσως τότε να είναι καλύτερα.
Ο Βασίλης επέμενε και ο πατέρας του είπε: “ Εντάξει πήγαινε αλλά μην πεις ότι δεν προσπάθησα να σε προειδοποιήσω?” Αποτέλεσμα: ο Βασίλης δεν πέτυχε στην ομάδα. Αποθαρρύνθηκε πολύ και πείστηκε ότι ποτέ δεν θα τα κατάφερνε να γίνει παίχτης του μπάσκετ-μπολ. Ο Βασίλης δεν ξαναπροσπάθησε.
Η αποθάρρυνση του πατέρα δεν ήταν να αποθαρρύνει το Βασίλη να μην ξαναπροσπαθήσει, αλλά μόνο να τον ενθαρρύνει να περιμένει μέχρι να είναι έτοιμος. Ο Βασίλης ερμήνευσε το μήνυμα του πατέρα του κ΄ την αποτυχία του, ως μια ένδειξη της δικής του ανικανότητας.
2) Υψηλές απαιτήσεις.
Η Βίκυ δεν τα πήγαινε καλά στο σχολείο. Στους ελέγχους έπαιρνε συνήθως 7. Εκείνο το τρίμηνο οι περισσότεροι βαθμοί της ήταν γύρω στο 8. Οι γονείς της, αναγνώρισαν τη βελτίωση της. Της είπαν όμως : “Πολύ καλοί οι βαθμοί σου, φρόντισε κ’ στο άλλο τρίμηνο να έχεις περισσότερα οχτάρια.”
Η Βίκυ δεν πήρε το μήνυμα ότι οι γονείς της χάρηκαν και αναγνώρισαν τη βελτίωση της, αλλά άκουσε μόνο ότι : “δεν είσαι αρκετά καλή συνέχισε”.
- Οι ρεαλισμοί και οι πραγματοποιήσιμοι στόχοι μας δίνουν θάρρος.
- Αν βάζουμε υψηλούς στόχους για τον εαυτό μας και για τα παιδιά μας, έχουμε πολλές πιθανότητες να νιώσουμε αποθαρρυμένοι, οπότε και η συμπεριφορά μας αποθαρρυντική.
- Αν οι απαιτήσεις μας είναι υψηλές, ποτέ δεν θα είμαστε ικανοποιημένοι από τον εαυτό μας και από όλους τους άλλους. Αφού ο εαυτός μας και τα παιδιά μας δεν μπορούν να ικανοποιήσουν αυτές μας τις υψηλές απαιτήσεις. Όταν θέτουμε στόχους μη ρεαλιστικούς προετοιμάζουμε τον εαυτό μας και τα παιδιά μας για την αποτυχια.
3) Φιλοδοξίες υπερβολικές
Το παιδί για να πετύχει χρειάζεται ένα κίνητρο. Ένα ποσοστό αισιοδοξίας για να βελτιώσει τη κατάσταση του.
Η υπερβολική φιλοδοξία μας οδηγεί στη μη ικανοποίηση – ανοίγει το ανικανοποίητο.
Αν δεν μας ικανοποιούν οι επιτυχίες των παιδιών μας , το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να αποθαρρύνουμε τον εαυτό μας αλλά και τι παιδί μας.
Υπερβολικά φιλόδοξοι = οι καλύτεροι – οι τέλειοι
Πιέζουμε τα παιδιά μας = απαιτούμε την τελειότητα από αυτά ώστε να μπορούμε να θεωρούμε τον εαυτό μας ανώτερο. Ανησυχούμε όταν τα παιδιά αντιμετωπίζουν τα προβλήματα με τη στάση: “ Αν δεν είμαι πρώτος δεν είμαι τίποτα”.
Ευχόμαστε να κάνουν ότι μπορούν, να προσπαθήσουν, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα.
Όταν όμως δεν ικανοποιούν τις απαιτήσεις μας σχολιάζουμε: “ Θα μπορούσες να τι κάνεις καλύτερα”, ή συμβουλεύουμε: “ Συνέχισε την προσπάθεια”.
Αυτές οι παρατηρήσεις δίνουν στα παιδιά το μήνυμα ότι αξίζουν μόνο όταν πετυχαίνουν
4) Έμφαση στον ανταγωνισμό
Ζούμε σε μια ανταγωνιστική κοινωνία.
Αυτοί που τονίζουν ότι πρέπει να προετοιμάζουμε τα παιδιά για τον ανταγωνισμό , παραγνωρίζουν το γεγονός ότι η επιβίωση της κοινωνίας μας εξαρτάται κυρίως από τη συνεργασία.
Χωρίς όμως τη συνεργασία μέσα στη δομή της εταιρίας, σύντομα αυτή παύει να υπάρχει.
Χωρίς καμία ειδική δοκιμασία τα παιδιά μαθαίνουν να ανταγωνίζονται. Εκεί όπου μόνο ένα παιδί υπερέχει, τα άλλα παιδιά ίσως αποφύγουν εκείνο το πεδίο και μπορεί να αναπτύξουν ικανότητες σε άλλους τομείς. Έχετε πει ποτέ στον εαυτό σας: “Mακάρι να ήμουν ή να έκανα σαν τον αδερφό μου (την αδερφή μου)?”
Λόγω όμως του ανταγωνισμού ανάμεσα σε σας και τον αδερφό σας δεν μπορείτε, να το επιχειρήσετε , επειδή φοβάστε ότι ίσως δεν τα καταφέρετε εξίσου καλά μ’αυτόν.
Ασυναίσθητα, γονείς και δάσκαλοι ενισχύουν τον ανταγωνισμό. Πολλές φορές συγκρίνουν τα αδέρφια μεταξύ τους και δίνουν το μήνυμα αυτής της σύγκρισης, είτε στο λεκτικό πεδίο, είτε στο μη λεκτικό.
Η υπερβολική έμφαση στον ανταγωνισμό, προκαλεί μεγάλη αποθάρρυνση.
Όταν τα παιδιά ανατρέφονται σε μια ατμόσφαιρα που δίνει έμφαση στην παραδοχή και τη συνεργασία, έχουν συνήθως θάρρος και εμπιστεύονται τον εαυτό τους για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της ζωής.
Ο ανταγωνισμός με τον εαυτό μας – αντί του ανταγωνισμού με τους άλλους- μπορεί να είναι επωφελής, αρκεί να μην αισθανόμαστε ότι πρέπει να βελτιωνόμαστε με κάθε προσπάθεια. Αν δεν μπορούμε να δεχτούμε τις δικές μας αποτυχίες, θα είμαστε συνέχεια αποθαρρυμένοι.
5) Έμφαση στα Λάθη
Ζούμε σε μια κοινωνία που δίνει έμφαση στα λάθη (λαθοκεντρική).
Συχνά επιδεικνύουμε μεγάλη ικανότητα στο να βρίσκουμε τα λάθη.
Αυτή η τάση προκαλείται από μια φιλοσοφία που υποστηρίζει ότι βοηθάμε τους άλλους να βελτιωθούν επιμένοντας στα λάθη τους.
Συνήθως, αυτή η διαδικασία φέρνει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Για να βελτιώσει κάποιος τη συμπεριφορά του πρέπει να αισθάνεται ότι το αξίζει.
Αν συγκεντρώνει τη προσοχή του στα λάθη, είναι φανερό πως ο άνθρωπος αυτός δεν αισθάνεται πως αξίζει.
Για πολλούς, ένα λάθος τους κάνει να νιώθουν αποτυχημένοι σαν άτομα.
Δεν καταλαβαίνουν ότι τα λάθη είναι πολύ φυσικά και ότι πρέπει να τα αναμένουμε.
Πολλοί φοβούνται να κάνουν λάθη, και όσο περισσότερο φοβούνται τα λάθη, τόσο περισσότερο τείνουν να τα κάνουν.
Θυμηθείτε ότι οι προσδοκίες είναι μια πανίσχυρη δύναμη.
Αν περιμένετε ότι θα λαθέψετε, έχετε πολλές πιθανότητες να λαθέψετε!
Και όμως, τα λάθη μπορούν να αποβούν πολύτιμα, αν ο γονιός, ο δάσκαλος, ο τεχνίτης, τα αντιμετωπίσουν σαν δυναμικό για μάθηση.
Ένα λάθος μας δείχνει τη κατεύθυνση για μια επιτυχέστερη αντιμετώπιση – μας διδάσκει τι να μην κάνουμε.
Μειώνοντας τη σημασία των δικών μας λαθών και των λαθών των παιδιών μας , βοηθιόμαστε να δημιουργήσουμε το συναίσθημα ότι αξίζουμε.
«Αν και δεν κάνω τα πάντα σωστά, παρ’όλα αυτά εξακολουθώ να είμαι εντάξει».