Η Μαρία λέει: «Νίκο θέλεις να παίξουμε μπάλα; Μου αρέσει πολύ!»
Ο Νίκος απαντά: «Θα προτιμούσα να ζωγραφίσουμε, μου αρέσει να φτιάχνω εικόνες.»
Η καλή επικοινωνία βοηθά να διατηρηθεί η σχέση. «Αυτός δεν είναι καλά, δεν επικοινωνεί καλά πως θα πάει νηπιαγωγείο; θα τον κοροϊδεύουν»… Απλά μια μέρα σταμάτησε να επικοινωνεί. Τι είναι όμως, πια, αυτή η «επικοινωνία»; είναι το ίδιο με το να μιλάμε σε έναν συνάνθρωπο μας; Όχι, ακριβώς, γιατί για την επικοινωνία δεν χρειάζονται πάντα λέξεις.
Η επικοινωνία είναι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι μοιράζονται σκέψεις, συναισθήματα και πληροφορίες. Μπορεί να γίνει με λόγια, με κινήσεις, με εκφράσεις του προσώπου ή ακόμη και με τη στάση του σώματος. Η καλή επικοινωνία μας βοηθά να καταλαβαίνουμε ο ένας τον άλλον, να λύνουμε προβλήματα και να χτίζουμε σχέσεις εμπιστοσύνης.
Η επικοινωνία είναι μια ικανότητα που εξελίσσεται διαρκώς. Ο άνθρωπος έχει μια έμφυτη προδιάθεση για επικοινωνία. Είμαστε εκ γενετής, κοινωνικά όντα. Δεν αναπτύσσουν, όμως, όλοι οι άνθρωποι την επικοινωνία με τον ίδιο τρόπο. Η προδιάθεση για επικοινωνία ενδέχεται να επηρεαστεί από παράγοντες με νευροβιολογικό υπόβαθρο, όπως η ύπαρξη διαταραχών στο φάσμα του αυτισμού όπου τα παιδιά «μοιάζουν» να μην θέλουν να επικοινωνήσουν με άλλους ανθρώπους, κάτι που για όλους τους υπόλοιπους μοιάζει τόσο αβίαστο και φυσικό. Επίσης, η ύπαρξη αναπτυξιακών γλωσσικών διαταραχών ενδέχεται να δημιουργήσει δυσκολίες στον τρόπο έκφρασης ενός παιδιού αν δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς το λεξιλόγιο του ή δυσκολεύεται να θυμηθεί τις κατάλληλες λέξεις την ώρα που προσπαθεί να συντάξει μία πρόταση.
Όμως, ακόμα και αν δεν υπάρχει ιστορικό που να επηρεάζει εξ αρχής τον τρόπο που επικοινωνούμε, η επικοινωνία μας μπορεί να επηρεαστεί και από άλλες παραμέτρους όπως είναι η συναισθηματική μας κατάσταση, η έλλειψη εξάσκησης των επικοινωνιακών δεξιοτήτων μπορεί να κάνει μερικούς ανθρώπους να μοιάζουν αντικοινωνικοί. Επιπλέον, επηρεάζεται ο τρόπος επικοινωνίας των ανθρώπων που έχουν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο, κρανιοεγκεφαλική κάκωση ή στην περίπτωση ύπαρξης κάποιας νευροεκφυλιστικής νόσου, όπως η νόσος Alzheimer.
Από μικρή ηλικία τα παιδιά μαθαίνουν να επικοινωνούν. Μέσα από την επικοινωνία κάνουν φίλους, εκφράζουν τις ανάγκες τους και συνεργάζονται με τους άλλους. Όταν ένα παιδί δεν μπορεί να εκφραστεί σωστά ή δεν καταλαβαίνει τι του λένε, μπορεί να νιώσει άγχος, θυμό ή απογοήτευση. Σε αυτή την περίπτωση ο ρόλος του λογοθεραπευτή είναι να εντοπίσει την πηγή των δυσκολιών ενός ατόμου στις προσπάθειες που κάνει για να μεταφέρει τα μηνύματα που θέλει και να βρει τρόπους ώστε να το πετύχει.
Ο λογοθεραπευτής έχει στόχο να αυξήσει τη λειτουργικότητα ενός ατόμου στο βαθμό που αυτό είναι εφικτό.
Η επικοινωνία υπάρχει πάντα και παντού. Οι δεξιότητες μας αναπτύσσονται και εξελίσσονται συνεχώς. Όσο πιο ανεπτυγμένες επικοινωνιακές δεξιότητες έχουμε, τόσο πιο εύκολη και αβίαστη γίνεται και η καθημερινότητά μας.
MSc ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΠΟΥΛΟΥ
ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΑΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ
Ψυχολογία Ενηλίκων, Εξειδ. Ειδική Αγωγή & Σχολική, Εκπαιδευόμενη Εκπαιδεύτρια